Składniki mineralne to grupa substancji niezbędnych do życia i prawidłowego funkcjonowania organizmów zwierząt. Należy do nich m.in. fosfor.
Fizjologiczna rola fosforu jest złożona – bierze on udział w tworzeniu tkanki kostnej, uczestniczy w przemianach kwasów nukleinowych, w przemianach energetycznych, w transporcie metabolitów przez błony komórkowe oraz w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie.

Niedobór fosforu powoduje utratę apetytu u zwierząt i jest przyczyną anemii, osłabienia mięśni oraz osteomalacji (ciężkiej choroby układu kostnego). Wpływa negatywnie na rozród zwierząt, powodując zanik rui, obniżenie wskaźników inseminacji oraz zaburzenia w laktacji.

Żywienie świń przy użyciu pasz o niskim poziomie fosforu może prowadzić w konsekwencji do poważnych problemów w przetwórstwie. Spontaniczne złamania kręgosłupa w trakcie obróbki półtusz mogą powodować wystąpienie wybroczyn w mięśniu najdłuższym grzbietu (polędwicy), co wyraźnie obniża jej wartość spożywczą, może też spowodować całkowitą jej konfiskatę.

Odpowiednie żywienie

Według żywieniowców poziom dostępnego fosforu dla tuczników o wadze od 50 do 120 kg powinien wynosić od 0,19 proc. do 0,15 proc. Bardzo ważny jest odpowiedni stosunek ilości wapnia do fosforu w paszy. Uznaje się, że proporcja ilości wapnia do fosforu wynosząca jak 1:1-1,3 jest poprawna. Jednocześnie należy pamiętać, że nadmierna ilość wapnia pogarsza stopień wykorzystania fosforu oraz zwiększa zapotrzebowanie na cynk i witaminę K.

Podstawę żywienia świń stanowią pasze roślinne o zróżnicowanej zasobności i dostępności fosforu (w granicach 3–12 g/kg suchej masy paszy). Fosfor występuje w nich jednocześnie w dwóch formach: fitynowej (nieprzyswajalnej) i niefitynowej (przyswajalnej).

Dla lepszego wykorzystania składników zawartych w surowcach paszowych stosuje się różne dodatki do pasz i mieszanek, które w znacznym stopniu poprawiają trawienie i wykorzystanie składników pokarmowych. Spośród dodatków paszowych, ważną rolę, zwłaszcza w żywieniu zwierząt monogastrycznych, pełnią enzymy paszowe oraz kwasy organiczne.
Kwasy organiczne stabilizują mikroflorę przewodu pokarmowego na korzyść drobnoustrojów pożytecznych w stosunku do patogennych. Ponieważ zwierzęta monogastryczne nie posiadają flory bakteryjnej (typowej dla przedżołądków przeżuwaczy), wytwarzającej różnego rodzaju enzymy, nie mogą trawić włókna pokarmowego, fitynianów i innych substancji antyodżywczych.

Stosowane obecnie preparaty enzymatyczne można podzielić na rozkładające składniki włókna oraz fityniany. Te drugie uwalniają fosfor zawarty w paszach roślinnych w połączeniach organicznych.

Fitaza – korzystny składnik

Połączenia fosforu w cząsteczce kwasu fitynowego są dla świń w znacznym stopniu niedostępne – są one wydalane w odchodach, co zwiększa skażenie środowiska. Dodatek do paszy enzymu – fitazy mikrobiologicznej – przyczynia się do wzrostu współczynników strawności pozornej masy organicznej, jak również białka ogólnego, powoduje również lepsze wykorzystanie pierwiastków takich jak: magnez, żelazo, miedź, mangan i cynk. Fitaza jest dodawana do większości pasz, koncentratów i premiksów firmy Ewrol.

(tg)
 

Materiał opublikowany w tygodnikach Wydawnictwa Promocji Regionu: CGD, CBR, CWA, CLI 11 lutego 2016