Fosfor jest niezbędny do procesów energetycznych zachodzących w roślinach i istotny dla prawidłowego przebiegu fotosyntezy. Odpowiada za budowę systemu korzeniowego, kwitnienie i owocowanie roślin. Rośliny dobrze zaopatrzone w fosfor lepiej znoszą suszę i mrozy oraz intensywniej owocują, co przekłada się na uzyskanie wyższego plonu.

Pierwiastek ten odgrywa ważną rolę w nawożeniu przedsiewnym, gdyż po wymieszaniu z glebą nie przemieszcza się. Na 1 ha użytków rolnych wnoszone jest średnio 25 kg fosforu. Taka ilość czystego składnika pokrywa zapotrzebowanie zbóż przy średnim plonie, czyli ok. 4 t/ha. Nie jest jednak wystarczająca dla rzepaku czy roślin okopowych.

Rośliny wykazują największe zapotrzebowanie na fosfor w początkowych i końcowych fazach rozwoju. Pobierają go w formie H2PO4- w glebach kwaśnych oraz HPO42- w glebach obojętnych lub zasadowych.

Fosfor w glebie łatwo ulega sorpcji chemicznej. Oznacza to, że jest łatwo wiązany przez inne pierwiastki, tworząc związki które nie zawsze są dostępne dla roślin. W glebach kwaśnych (poniżej pH 5,5) fosfor jest wiązany z glinem oraz żelazem, tworząc związki nierozpuszczalne w wodzie. W glebach zasadowych bądź świeżo wapnowanych fosfor jest wiązany z wapniem, który jest słabo rozpuszczalny.

Większość gleb w Polsce charakteryzuje się odczynem kwaśnym, co może być czynnikiem decydującym o ich dobrej zasobności w fosfor, mimo niskiego nawożenia.

Przyjmuje się, że do dobrej przyswajalności fosforu konieczne jest optymalne pH (5,5-7,0) i odpowiednia temperatura. Poniżej 10°C pierwiastek ten jest słabiej przyswajalny, co objawia się charakterystycznymi czerwonymi i fioletowymi przebarwieniami np. na rzepaku późną jesienią, czy w kukurydzy podczas wiosennych chłodów. Fosfor nie ulega wymywaniu z gleby, co stanowi jego istotną zaletę. Nawet nadmierne nawożenie w jego przypadku nie wpływa negatywnie i nie prowadzi do strat.

(mf)

Materiał opublikowany w tygodnikach Wydawnictwa Promocji Regionu: CGD, CBR, CWA, CLI 30 lipca 2015

zdjęcie: soilscience/flickr.com