Podstawową paszę dla wysokoprodukcyjnych krów powinna stanowić wysokoenergetyczna kiszonka z całych roślin kukurydzy. W wielu gospodarstwach nie są jednak przestrzegane zasady jej produkcji. Wówczas otrzymywany surowiec charakteryzuje się złą jakością i niższą wartością pokarmową.

Podstawowym zadaniem kiszonki z kukurydzy jest dostarczenie krowom energii w postaci skrobi, która występuje tylko w ziarnie. Optymalnym terminem zbioru jest woskowo-szklista faza dojrzałości ziarna. W tym czasie kukurydza zawiera od 28 do 35% suchej masy w całych roślinach i 45-50% w kolbach, co powoduje, że kolby stanowią 45-55% masy roślin.

Dobry czas

Kukurydza zbierana we wcześniejszych fazach ma dużo niższą zawartość skrobi, co oznacza ograniczoną wartością energetyczną. Kiszonki zbierane zbyt wcześnie, charakteryzują się niską suchą masą i wyższą zawartością cukrów łatwo rozpuszczalnych. Procesy zakiszania przebiegają w nich gwałtownie. Prowadzi to do powstawania kwasu octowego i etanolu, które obniżają smakowitość kiszonki. Skrobia ulega szybszemu rozkładowi w żwaczu, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia kwasicy. Zbyt późny zbiór kukurydzy również nie jest dobrym rozwiązaniem. Na łodygach roślin następuję namnażanie grzybów pleśniowych, a późno zbierana zielonka o zawartości suchej masy powyżej 35% znacznie trudniej się ubija. W zakiszanej masie pozostają wówczas wypełnione powietrzem przestrzenie, co będzie skutkowało pojawianiem się pleśni.

Właściwa struktura

Bardzo ważne jest także rozdrobnienie roślin w trakcie zbioru. Sieczkarnie zaczepiane do ciągnika, używane najczęściej w małych gospodarstwach, pozwalają na uzyskanie bardzo krótkiej sieczki (0,5-1,5 cm). Takie rozdrobnienie pozwala na dokładne ubicie pryzmy i stworzenie optymalnych warunków beztlenowych. Zbyt drobne cząstki nie zapewniają odpowiedniej struktury paszy, co może powodować wzdęcia, kwasicę oraz obniżenie poziomu tłuszczu w mleku. By się przed tym ustrzec, kiszonkę należy skarmiać z innymi strukturalnymi paszami objętościowymi, np. z sianokiszonką z traw, sianem, czy słomą. Znacznie bezpieczniejszą paszę stanowi kiszonka pocięta na sieczkę o długości 1,5-2,5 cm, która może stać się główną paszą objętościową. Taką strukturę mogą zapewnić tylko sieczkarnie samojezdne wyposażone w zgniatacz ziarna.

Dodatki i odporność

Kukurydza jest rośliną łatwo zakiszającą się, jednak w celu poprawy procesów zakiszania stosuje się różne dodatki, pomocne w wyprodukowaniu surowca dobrej jakości. Sporządzona bez konserwantów zakisza się bardzo dobrze, jednak po otwarciu silosu jest podatna na wtórną fermentację. Proces ten jest spowodowany działalnością drożdży i grzybów pleśniowych, dla których pożywką jest kwas mlekowy oraz łatwo rozpuszczalne cukry zawarte w kiszonce. Wtórnej fermentacji towarzyszy zawsze zagrzewanie się pryzmy, co sprzyja dalszemu intensywnemu rozwojowi drożdży oraz grzybów pleśniowych. Żywienie bydła kiszonkami zawierającymi niepożądaną mikroflorę oraz produkty jej metabolizmu, ogranicza produkcyjność zwierząt i stwarza realne zagrożenie dla ich zdrowia, a nawet życia. Odporności kiszonki z całych roślin kukurydzy na wtórną fermentację poprawiają dodatki inokulantów bakteryjnych, bakteryjno-chemicznych lub konserwantów chemicznych. Bardzo duży wpływ na jakość przygotowywanej kiszonki ma również czas napełniania silosu. Wszystkie prace związane z produkcją kiszonki należy tak zaplanować, by wykonać je w ciągu maksymalnie 3 dni.

Zakiszana masa musi być szczelnie zabezpieczona folią kiszonkarską, w celu stworzenia warunków beztlenowych. W takich tylko warunkach następuje prawidłowy rozwój bakterii kwasu mlekowego. Ogranicza to również wnikanie do kiszonki wody opadowej. Pryzma kiszonkowa powinna by obciążona, np. oponami lub ziemią, w celu uniemożliwienia dostępu powietrza do zakiszanej masy, poprzez podwiewanie folii.

Tak przygotowaną kiszonkę z kukurydzy po 6-8 tygodniach można przeznaczać do skarmiania.

(kw)

Materiał opublikowany w tygodnikach Wydawnictwa Promocji Regionu: CGD, CBR, CWA, CLI 27 sierpnia 2015

zdjęcie: JessJohnson/flickr.com