Od wielu lat w naszym kraju obserwujemy wysoki udział monokultury, czyli częstej uprawy roślin z tej samej grupy. Dotyczy to głównie zbóż, których udział w ogólnej strukturze zasiewów sięga 70%. W poszczególnych gospodarstwach problem może być jeszcze poważniejszy, gdy te często specjalizują się w uprawie danych roślin. Przykładem może być m.in. burak cukrowy, czy ziemniak (uprawiane co prawda na mniejszym areale niż zboża, ale za to występujące co 2-3 lata na tych samych kwaterach). Jak ograniczyć negatywne następstwo monokultury?

Problem występowania monokultury w gospodarstwach dotyczy bardzo wielu gospodarstw. Przyczynia się do wielu problemów, jak m.in.: pogorszenie właściwości fizycznych (zła struktura-wzrost nakładu uprawy), chemicznych (zubożenie w konkretne składniki pokarmowe) oraz biologicznych gleby: spadek zawartości próchnicy, wzrost nasilenia wielu patogenów (chwastów, chorób czy szkodników). 

Międzyplony

Aby ograniczać negatywne następstwo występowanie monokultury, zaleca się wysiew międzyplonów. Biorąc pod uwagę specyfikę wielu gatunków roślin zalecanych w uprawie międzyplonowej, warto wybrać odpowiednią mieszankę pod nasze wymagania.

Na początku wyjaśnijmy pierwszą kwestię: uprawę mieszanek międzyplonowych, które obejmują kilka gatunków roślin. Nie chodzi tu wyłącznie o spełnienie wymagań dotyczących dopłat (które zazwyczaj mówią o co najmniej dwóch gatunkach roślin). Biorąc pod uwagę kwestię warunków pogodowych, jakości i zasobności gleby, potencjał wzrostu roślin, głębokość systemu korzeniowego itp., wysiew międzyplonu złożonego z kilku gatunków roślin jest najlepszym wyborem.

Kolejnym podstawowym kryterium jest to, jakie rośliny dotychczas uprawialiśmy w gospodarstwie. Najłatwiej wygląda to w przypadku gospodarstw uprawiających wyłącznie zboża (rośliny jednoliścienne). Wtedy dobór międzyplonu, który zawiera w swoim składzie głównie rośliny dwuliścienne, jest wręcz dowolny. 

Gdy innymi roślinami uprawianymi w gospodarstwie są rośliny dwuliścienne (rzepak, rośliny okopowe czy motylkowate), wówczas bardzo ważne jest, aby w składzie międzyplonu unikać rośliny z tej samej rodziny. Dlatego w gospodarstwach uprawiających rzepak, przy wyborze międzyplonu należy unikać tych zwierających rośliny z rodziny kapustowatych (krzyżowych), np.: gorczyca, rzodkiew.

Międzyplony w uprawie zbóż i rzepaku

W przypadku gospodarstw uprawiających głównie zboża i rzepak, przede wszystkim warto wybierać mieszanki silnie penetrujące glebę, dobrze wykorzystujące składniki z jej głębszych warstw oraz tworzące dużą biomasę nadziemną i będące źródłem próchnicy. Mile widziane są również rośliny bobowate wprowadzające większą ilość azotu. Taką mieszanką jest Partis Platinum ST, zawierająca w swoim składzie m.in.: grykę, wykę jarą, facelię, koniczynę aleksandryjską, seradelę, olejarkę abisyńską i słonecznik.

Międzyplon w uprawie warzyw, roślin okopowych i bobowatych

W gospodarstwach uprawiających rośliny okopowe, warzywa, czy rośliny bobowate, poważnym problemem jest występowanie nicieni. Przykładem mogą być m.in. mątwik (burakowy, ziemniaczany czy grochowy), czy niszczyk (występujący w warzywach czy ziemniakach). Bytują one w glebie, uszkadzają system korzeniowy roślin, powodując, że staje się łatwym celem dla bakterii, wirusów czy grzybów. Efektem tego są deformacje również części nadziemnej. Prowadzi to do obniżenia zarówno ilości, jak i jakości plonu.

Niektóre rośliny uprawiane w międzyplonach mają właściwości nicieniobójcze, tzn. przez system korzeniowy wydzielają substancje będące toksyczne dla nicieni. W ten sposób jesteśmy w stanie ograniczyć ilość nicieni w glebie nawet o 70%. Do takich międzyplonów należy Partis Iridium, w którego składzie znajdziemy m.in.: grykę, wykę jarą, facelię, rzodkiew oleistą, gorczycę białą i rzodkiew melioracyjną.

Międzyplony najlepiej wysiewać krótko po żniwach, po uprzednim wymieszaniu ścierni z glebą, co ograniczy parowanie wody z gleby i zapewni lepsze kiełkowanie i wzrost międzyplonu.