Nawożenie mikroelementami jest obecnie nieodzowne w intensywnych technologiach uprawy roślin. Mikroelementy są pobierane przez rośliny w niewielkich ilościach (mierzonych w gramach na 1 t plonu). Uwzględniając prawo minimum Liebiga, niedobór mikroelementów będzie limitował pobieranie innych składników pokarmowych, co w efekcie końcowym przekłada się na niższy plon. Na rynku dostępnych jest wiele nawozów dolistnych. Które są najlepsze?

Do mikroelementów zaliczyć możemy m.in.: żelazo (Fe), mangan (Mn), miedź (Cu), cynk (Zn), molibden (Mo), bor (B). Z racji znacznie mniejszego zapotrzebowania roślin na mikroelementy niż na makroelementy, najskuteczniej je uzupełnić, stosując nawożenie dolistne. Wprowadzenie ich do gleby jest trudne ze względu na niewielkie dawki.
 

Formy mikroelementów w nawozach 

Mikroelementy w nawozach dolistnych występują w różnych formach. Czym charakteryzują się poszczególne nawozy?

Sole nieorganiczne (w postaci siarczanów, azotanów, chlorków) – zazwyczaj dobrze rozpuszczalne w wodzie, wolno pobierane przez liść. Wchodzą w skład nawozów dolistnych i doglebowych (najczęściej wieloskładnikowych). Ich koncentracja jest wysoka. Ze względu na wolniejsze pobieranie przez liść, są lepszą formą nawożenia dolistnego w niskich temperaturach, ponieważ do ich pobierania nie potrzeba nakładu energii roślin. Dlatego poleca się je do stosowania późnojesiennego oraz wczesnowiosennego. Roślina może je pobierać zarówno przez liść, jak i korzeń. W glebie ich dostępność dla roślin szybko spada w wyniku wymywania oraz przemian w związki o ograniczonej dostępności.

Chelaty – to chemiczne połączenie metalicznych mikroelementów (Fe, Mn, Zn, Cu) ze związkami organicznymi. Z tego względu mikroelementy niemetaliczne (Mo, B) nie występują w formie chelatów. Bardzo dobrze rozpuszczają się w wodzie, mają bardzo dobrą przyswajalność dla roślin, jednak ich koncentracja jest niższa w porównaniu do soli. Efektywność chelatów jest najlepsza w temperaturze powyżej 15°C. Ze względu na bardzo dobrą przyswajalność, stosowane są najczęściej w nawożeniu dolistnym oraz fertygacji.

Tlenki – mają najwyższą koncentrację, są jednak wolno rozpuszczalne w wodzie, co powoduje, że ich dostępność dla roślin jest niska. Są najczęściej polecane do uzupełnienia zasobności mikroelementów w glebie.

Nawozy dolistne mogą mieć w składzie różne formy mikroelementów, dlatego nie zawsze cała ilość (np. cynku) w nawozie występuje w formie chelatów. W przypadku mikroelementów w formie soli bardzo ważna jest rozpuszczalność w wodzie, co ma podstawowy wpływ na dalsze zachowanie pierwiastków na i w roślinie. Niektóre nawozy dolistne mają w składzie aminokwasy poprawiające wchłanianie oraz transport w roślinie, co również ma znaczenie przy nawożeniu mikroelementami.

Niemniej ważnym czynnikiem w odniesieniu do doboru nawozu dolistnego jest proporcja składników idealnie dobrana do gatunku rośliny oraz fazy rozwojowej. Pamiętajmy też, że często nawożenie dolistne stosuje się z innymi agrochemikaliami, przez co znaczenie ma też mieszalność, pozwalająca na zaoszczędzenie czasu i zredukowanie ilości przejazdów na polu.

Materiał ukazał się w „Magazynie Najbliżej Rolnika” nr 1/2022 (15)